Pfas in pannen staat al een paar jaar volop in het nieuws. Logisch dat je wil weten of jouw pan daar vrij van is, en welke alternatieven er zijn. In dit artikel leggen we uit wat pfas precies is, waarom het in pannen zit, en welke materialen je kunt kiezen als je er volledig van af wil.
Geen onnodig jargon, wel concrete aanbevelingen.
TL;DR - Pan zonder pfas: wat zijn je opties en wat kies je het beste?
Pfas zit in veel traditionele antiaanbakpannen (teflon/ptfe). Pfas-vrije alternatieven zijn titanium zonder coating, keramisch, gietijzer en rvs. Wil je een pan zonder pfas én zonder gedoe? Bekijk ons assortiment titanium pannen en Cook & Pan.
Wat is pfas?
Pfas staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Het is een verzamelnaam voor een grote groep synthetische chemische verbindingen die worden gebruikt vanwege hun hittebestendigheid, waterafstotende werking en slijtvastheid.
In pannen duiken ze op als onderdeel van de antiaanbaklaag. De bekendste variant is teflon (ptfe), maar ook pfoa en andere varianten uit de pfas-familie worden of werden gebruikt in de productie van kookgerei.
Het probleem: pfas-stoffen breken nauwelijks af in het milieu en stapelen zich op in het lichaam van mens en dier. De Europese voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) heeft in 2020 de aanvaardbare dagelijkse inname van pfas fors verlaagd, wat aangeeft dat de zorgen serieus worden genomen.
Zit pfas in elke pan met antiaanbaklaag?
Niet automatisch, maar traditionele teflon-pannen bevatten ptfe, wat technisch gezien ook onder de pfas-familie valt. De meeste fabrikanten zijn al jaren geleden gestopt met pfoa (een extra schadelijke variant), maar ptfe zelf is nog steeds aanwezig in veel goedkope antiaanbakpannen.
Als een fabrikant "pfoa-vrij" claimt, betekent dat dus níet dat de pan pfas-vrij is. Dat zijn twee verschillende dingen. Pfoa-vrij is de minimale standaard. Pfas-vrij is de strengere eis.
Welke materialen zijn pfas-vrij?
Een overzicht van de gangbare opties:
| Materiaal | Pfas-vrij | Antiaanbak | Levensduur | Gewicht |
|---|---|---|---|---|
| Titanium (zonder coating) | Ja | Goed met inbranden | 25+ jaar | Licht |
| Keramische coating | Ja (als gecertificeerd) | Goed (slijt na jaren) | 3-5 jaar | Licht |
| Gietijzer | Ja | Goed met inbranden | Tientallen jaren | Zwaar |
| RVS | Ja | Matig | 15+ jaar | Middel |
| Teflon / ptfe | Nee | Uitstekend | 1-3 jaar | Licht |
Een paar dingen zijn het benoemen waard bij deze tabel:
- Keramische coating is pfas-vrij, maar de kwaliteit verschilt sterk per merk. Goedkope keramische pannen slijten snel en de antiaanbakwerking verdwijnt na een jaar of twee. Een kwalitatief merk met aantoonbare certificering is een ander verhaal.
- Titanium zonder coating is een andere categorie. Er zit letterlijk geen laag op het metaal. De antiaanbakwerking komt van het oppervlak zelf en van correct gebruik (goed inbranden, de juiste temperatuur, voldoende vet). Onze titanium pannen zijn getest en gecertificeerd pfas-vrij, het testrapport is in te zien op de productpagina.
- Gietijzer is de klassieke keuze voor wie maximale levensduur wil. Het nadeel: zwaar, gevoelig voor roest als je hem niet goed onderhoudt, en niet geschikt voor glazen kookplaten.
- RVS is volledig coating-loos en vrijwel onverwoestbaar, maar heeft van nature weinig antiaanbakeigenschappen. Je hebt altijd voldoende vet en de juiste temperatuur nodig om aanbakken te voorkomen. Voor wie dat geen probleem is, is het een solide en eerlijke keuze.
Hoe herken je een betrouwbare pfas-vrije pan?
Dit is waar het mis gaat bij veel aankopen. Fabrikanten kunnen "pfas-vrij" claimen zonder dat daar een onafhankelijke test aan te pas is gekomen. Let op het volgende:
- Is er een laboratoriumrapport beschikbaar van een erkend testinstituut?
- Claimt de fabrikant specifiek pfas-vrij (niet alleen pfoa-vrij)?
- Is de coating keramisch of volledig coating-loos?
Bij onze titanium pannen kun je het testrapport direct inzien op de productpagina. Bij Cook & Pan, het Nederlandse keramische merk dat wij ook voeren, staat de pfas-vrije certificering eveneens vast.
Titanium of keramisch: wat past bij jou?
Dit is de praktische keuze voor de meeste mensen die bewust willen koken.
Kies een titanium koekenpan als:
- Je een pan wil die tientallen jaren meegaat
- Je metalen bestek gebruikt of de pan in de oven wil zetten (tot 300 graden)
- Je niet elk jaar een nieuwe pan wil kopen
- Je het niet erg vindt dat je hem de eerste paar keer goed inbrandt
Kies keramisch (bijv de taupe of mind) als:
- Je meteen uit de doos wil bakken zonder inbrandperiode
- Je waarde hecht aan stijl en kleur in de keuken
- Je een lichtere pan prefereert voor dagelijks gebruik
- Je het niet erg vindt om de pan na een paar jaar te vervangen
Er is geen absolute winnaar. Titanium heeft een langere levensduur en is grondstoffenbesparend op de lange termijn. Keramisch is laagdrempeliger in gebruik en een stuk aantrekkelijker in de kast.
"Veel mensen denken dat 'pfoa-vrij' hetzelfde is als 'pfas-vrij'. Dat is het niet. Pfoa is één stof uit een familie van duizenden. Een pan kan pfoa-vrij zijn en toch teflon (ptfe) bevatten, wat ook onder pfas valt. Als je écht pfas-vrij wil koken, heb je een pan nodig zonder enige coating, of een keramische pan waarvan de fabrikant het met een labrapport kan onderbouwen." Lucas Koster, specialist kookgerei bij Keuken kompaan
Veelgestelde vragen over pfas in pannen
-
Is teflon hetzelfde als pfas?
Teflon is de merknaam voor ptfe (polytetrafluorethyleen), een stof die valt onder de pfas-familie. Teflon is dus niet pfas-vrij. De schadelijkheid van ptfe zelf bij normaal gebruik is wetenschappelijk nog niet volledig uitgekristalliseerd, maar de milieubelasting bij productie en afdanking is aangetoond.
-
Is een keramische pan altijd pfas-vrij?
Niet automatisch. De coating zelf is keramisch (op basis van silicium), maar de basislaag eronder kan in goedkope varianten toch pfas-stoffen bevatten. Koop alleen keramische pannen waarbij de fabrikant een aantoonbare certificering heeft.
-
Kan ik mijn oude teflonpan nog gewoon gebruiken?
Bij normaal gebruik (niet oververhitten boven 260 graden, geen beschadigd oppervlak) is het risico beperkt. Maar als de coating bladdert of bekrast is, is het verstandig de pan te vervangen.
-
Hoe lang gaat een pfas-vrije pan mee?
Dat verschilt sterk per materiaal. Een titanium pan zonder coating gaat bij goed gebruik 25 jaar of langer mee. Een keramische pan heeft een levensduur van gemiddeld 3 tot 5 jaar, afhankelijk van het merk en gebruik.
-
Zijn pfas-vrije pannen ook inductiegeschikt?
Zowel onze titanium pannen als Cook & Pan zijn geschikt voor inductie, gas, keramisch en elektrisch.
Ons advies per situatie
- Je wil een pan voor de komende 20 jaar: kies titanium zonder coating. Zwaarder in gebruik de eerste weken, maar na het inbranden een van de meest onderhoudsvriendelijke pannen die er zijn.
- Je wil direct pfas-vrij bakken zonder gedoe: kies Cook & Pan. Keramische antiaanbaklaag, pfas-vrij gecertificeerd, en meteen klaar voor gebruik.
- Je wil de absolute zekerheid van geen enkele coating: kies titanium of gietijzer. Beide zijn volledig coating-loos en daarmee de meest transparante keuze.
- Je twijfelt en wil advies op maat: neem contact op via WhatsApp, we helpen je graag de juiste pan kiezen.
